چرا این سؤال مهم است
ترجمهای که مهر مترجم رسمی نداشته باشد، برای سفارت، دانشگاه خارجی، اداره ثبت و دادگاه بیاعتبار است. یعنی اگر اشتباه کنید، هزینه و زمان را از دست میدهید و مدرک باید از اول ترجمه شود.
کلمهٔ «دارالترجمه» هیچ حفاظت قانونی ندارد؛ هر کسی میتواند آن را روی تابلو بنویسد. آنچه قانوناً معنا دارد، پروانهٔ مترجم رسمی است که قوهٔ قضائیه صادر میکند.
روش اول: شمارهٔ پروانه را بپرسید
هر دفتر ترجمهٔ رسمی یک شمارهٔ پروانه دارد و هر مترجم رسمی هم شمارهٔ پروانهٔ خودش را. این عدد باید روی سربرگ، مهر و فاکتور دفتر باشد.
اگر دفتری از دادن شمارهٔ پروانه طفره رفت، همانجا کار را متوقف کنید. این عدد محرمانه نیست — روی سامانهٔ عمومی قوهٔ قضائیه منتشر شده است.
روش دوم: در سامانهٔ سنام جستوجو کنید
سنام سامانهٔ رسمی «اداره کل اسناد و امور مترجمان رسمی» است و فهرست کامل دفاتر و مترجمان رسمی کشور را عمومی منتشر میکند. جستوجو رایگان است و نیاز به ثبتنام ندارد.
میتوانید بر اساس نام، نام خانوادگی، استان، شهر، زبان یا حتی آدرس جستوجو کنید. اگر نام مترجم آنجا نبود، آن شخص مترجم رسمی نیست.
روش سوم: زبان پروانه را بررسی کنید — مهمترین نکته
این جایی است که بیشترین اشتباه رخ میدهد. پروانهٔ مترجم رسمی برای یک زبان مشخص صادر میشود، نه برای همهٔ زبانها.
یعنی یک مترجم رسمی زبان انگلیسی، حق ندارد ترجمهٔ رسمی آلمانی را مهر کند. اگر دفتری گفت «همهٔ زبانها را انجام میدهیم»، سؤال درست این است: «مترجم رسمی این زبان در دفتر شما کیست و شمارهٔ پروانهاش چند است؟»
این کاملاً عادی است که یک دفتر چند مترجم رسمی با زبانهای مختلف داشته باشد — یا کار را به مترجم رسمی دیگری بسپارد. مسئله پنهانکاری است، نه همکاری.
اعداد واقعی بازار — که تصویر را روشن میکند
بر اساس دادهای که ما مستقیماً از سنام برداشت کردهایم، کل کشور ۴۹۱ دفتر ترجمهٔ رسمی و ۱٬۰۸۹ مترجم رسمی دارد. این بازار بسیار کوچکتر از چیزی است که تبلیغات نشان میدهد.
توزیع زبانها بسیار نامتوازن است: حدود ۶۰٪ مترجمان رسمی کشور فقط زبان انگلیسی دارند، در حالی که برای بعضی زبانها کل کشور تعداد انگشتشماری مترجم رسمی دارد.
پس اگر دنبال زبانی کمیاب هستید، منطقی است که گزینههایتان محدود باشد — و اگر دفتری ادعا کرد آن زبان را «فوری» و «همیشه» انجام میدهد، ارزش دارد شمارهٔ پروانهٔ مترجمش را بپرسید.
| زبان | تعداد مترجم رسمی در کل ایران |
|---|---|
| انگلیسی | ۶۵۲ |
| ترکی استانبولی | ۱۲۰ |
| عربی | ۶۶ |
| آلمانی | ۵۸ |
| فرانسوی | ۵۲ |
| اسپانیایی | ۳۸ |
| ایتالیایی | ۲۷ |
| روسی | ۲۶ |
| چینی | ۵ |
| ژاپنی | ۴ |
| ارمنی | ۳ |
چهار نشانهٔ هشدار
- شمارهٔ پروانه را نمیدهند یا میگویند «لازم نیست».
- میگویند همهٔ زبانها را انجام میدهند ولی نام مترجم رسمی آن زبان را نمیگویند.
- قیمت بهطور غیرعادی پایین است — نرخ ترجمهٔ رسمی مصوب است و تخفیف چشمگیر معنا ندارد.
- فقط شمارهٔ موبایل دارند و هیچ نشانی ثابتی از دفتر نمیدهند.